跳到内容
当前位置:首页>高中教材>新中国首届满文班教材——《克敬之满蒙汉语教学手稿》

新中国首届满文班教材——《克敬之满蒙汉语教学手稿》

  • 2026-11-21 09:12:37
新中国首届满文班教材——《克敬之满蒙汉语教学手稿》

新中国首届满文班是按照周恩来总理的批示,1955年由中国科学院开办。满文课主讲教师是克諴(字敬之)先生。克敬之是蒙古族,著名的满蒙汉语翻译家。据满文班首届毕业生王庆丰讲,克敬之先生1949年以前曾在咸安宫(满族官员学习满文的学校)、满蒙高级学堂任教习和教授等职。他当时教中科院所开设的满文班的时候已经快75岁了。(《满语学者王庆丰:我跟溥仪的舅舅克敬之先生学满文》,澎湃新闻:澎湃新闻官方账号,2018-7-27)

据王庆丰讲,克敬之先生是溥仪的叔叔载涛的表兄、溥仪的舅舅,启功先生是他的外孙。另据相关资料记载,克敬之先生出身满蒙翻译世家,父亲崇纲‌曾任驻藏帮办大臣,也是清代著名的翻译家。祖父赛尚阿是晚清重臣,官至文华殿大学士、首席军机大臣,还是清代著名翻译家兼蒙古语文学家,‌‌著有《蒙文汇书》、《蒙文晰义》等辞书,还参与编纂了《钦定理藩院则例》。

克敬之先生精通满蒙汉语言文字,上世纪50年代被中国科学院满文班聘为高级满文教授,而且为满文班专门编写过教材,教材手稿一直保存在学生王庆丰手中。克敬之先生编写的满蒙汉语教学手稿,由王庆丰整理,社会科学文献出版社于2018年5月出版,书名为《克敬之满蒙汉语教学手稿》。手稿具体收录了新编《满文十二字头》教学手稿、新编《清文指要》语法教学手稿、新编《满蒙汉文(阿拉篇)》教学手稿、新编《满汉古文虚字用法》教学手稿、新编《满汉分类词汇集》教学手稿、新编《满汉十二月歌》手稿、新编《满汉谚语(旧清语)》手稿、新编《满文书法教学(双勾字贴)》手稿等珍贵手稿等,在满蒙汉语教学研究中具有重要参考价值。还据王庆丰讲,克敬之先生留下了十几部手稿,这次出版的是其中一部分。克敬之先生为满语文在新时代的传承做出了重要贡献。

《克敬之满蒙汉语教学手稿》的整理出版者王庆丰研究员大学时代师从克敬之先生专修满文,1957年从中国科学院首届满文班毕业,被分配到中国科学院少数民族语言研究所满-通古斯语研究组,从事满语、锡伯语、赫哲语、鄂伦春语和鄂温克语的调查与研究以及满语的教学工作长达六十年,现为中国社会科学院民族学与人类学研究院退休研究员。公开出版的满语研究著作有《满语研究》‌(民族出版社,2005)《满语简志》(见孙宏开主编《中国少数民族语言简志丛书》第6卷,民族出版社,2009)《克敬之满蒙汉语教学手稿》(社会科学文献出版社,2018)等;合著有《新满汉大辞典》《锡伯语口语研究》《满文讲义》等。

据王庆丰回忆,首届满文班开学的时候,来报到的只有不到9个人,后来上着上着,又走了几个人,一直坚持到最后的只有4个人。王庆丰和另外一位同学被分配到语言所,其余2位同学到了历史所。还据王庆丰讲,国家一共办过三批满文班。王庆丰参加的是建国后第一批满文班,后来60年代,中央民族学院又开办过一次。70年代,中国第一历史档案馆又开设了满文班。另据著名的满文档案专家、中国第一历史档案馆研究馆员吴元丰回忆,故宫博物院办过一期满文班,即1975年“故宫博物院明清档案部满文干部培训班”。(吴元丰谈满语、满文档案与清史研究(下),澎湃新闻:澎湃新闻官方账号,2019-1-27)至于王庆丰研究员所说的中国第一历史档案馆开办的满文班和故宫博物院“故宫博物院明清档案部满文干部培训班”是不是同一个满文班,我就不清楚了。不管怎么说,中央民族大学中国少数民族语言文学学院教授季永海先生撰写的《满语文教学恳谈——以中央民族大学为例》(收录于《从辉煌走向濒危——季永海满学论文自选集》,辽宁民族出版社,2013)以及我上面所引用的《满语学者王庆丰:我跟溥仪的舅舅克敬之先生学满文》和《吴元丰谈满语、满文档案与清史研究》(上下)两篇文章已成为研究新中国满文教育历史时必读的重要参考文献。

如今,国家仍然很重视满语文研究和满语人才的培养工作。黑龙江大学满学研究院是当今专门培养满语人才的最有影响的教学科研机构,已形成全国最为完整的本科、硕士、博士三个层级的满学及满文人才培养学科体系,研究院为全国培养大量的本硕博满语人才,是国内培养满语文专业人才最多、向国内满文档案保管和研究机构输送人才最多的机构。

基本 文件 流程 错误 SQL 调试
  1. 请求信息 : 2026-11-23 07:52:57 HTTP/1.1 GET : http://c.sjds.net/a/494189.html
  2. 运行时间 : 0.111923s [ 吞吐率:8.93req/s ] 内存消耗:4,475.23kb 文件加载:140
  3. 缓存信息 : 0 reads,0 writes
  4. 会话信息 : SESSION_ID=ffc39e9f7331a8573c7c7b4525a1312d
  1. /www/wwwroot/c.sjds.net/public/index.php ( 0.79 KB )
  2. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/autoload.php ( 0.17 KB )
  3. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/composer/autoload_real.php ( 2.49 KB )
  4. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/composer/platform_check.php ( 0.90 KB )
  5. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/composer/ClassLoader.php ( 14.03 KB )
  6. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/composer/autoload_static.php ( 4.90 KB )
  7. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-helper/src/helper.php ( 8.34 KB )
  8. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-validate/src/helper.php ( 2.19 KB )
  9. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/helper.php ( 1.47 KB )
  10. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/stubs/load_stubs.php ( 0.16 KB )
  11. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Exception.php ( 1.69 KB )
  12. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-container/src/Facade.php ( 2.71 KB )
  13. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/symfony/deprecation-contracts/function.php ( 0.99 KB )
  14. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/symfony/polyfill-mbstring/bootstrap.php ( 8.26 KB )
  15. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/symfony/polyfill-mbstring/bootstrap80.php ( 9.78 KB )
  16. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/symfony/var-dumper/Resources/functions/dump.php ( 1.49 KB )
  17. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-dumper/src/helper.php ( 0.18 KB )
  18. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/symfony/var-dumper/VarDumper.php ( 4.30 KB )
  19. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/App.php ( 15.30 KB )
  20. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-container/src/Container.php ( 15.76 KB )
  21. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/psr/container/src/ContainerInterface.php ( 1.02 KB )
  22. /www/wwwroot/c.sjds.net/app/provider.php ( 0.19 KB )
  23. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Http.php ( 6.04 KB )
  24. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-helper/src/helper/Str.php ( 7.29 KB )
  25. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Env.php ( 4.68 KB )
  26. /www/wwwroot/c.sjds.net/app/common.php ( 0.03 KB )
  27. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/helper.php ( 18.78 KB )
  28. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Config.php ( 5.54 KB )
  29. /www/wwwroot/c.sjds.net/config/app.php ( 0.95 KB )
  30. /www/wwwroot/c.sjds.net/config/cache.php ( 0.78 KB )
  31. /www/wwwroot/c.sjds.net/config/console.php ( 0.23 KB )
  32. /www/wwwroot/c.sjds.net/config/cookie.php ( 0.56 KB )
  33. /www/wwwroot/c.sjds.net/config/database.php ( 2.48 KB )
  34. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/facade/Env.php ( 1.67 KB )
  35. /www/wwwroot/c.sjds.net/config/filesystem.php ( 0.61 KB )
  36. /www/wwwroot/c.sjds.net/config/lang.php ( 0.91 KB )
  37. /www/wwwroot/c.sjds.net/config/log.php ( 1.35 KB )
  38. /www/wwwroot/c.sjds.net/config/middleware.php ( 0.19 KB )
  39. /www/wwwroot/c.sjds.net/config/route.php ( 1.89 KB )
  40. /www/wwwroot/c.sjds.net/config/session.php ( 0.57 KB )
  41. /www/wwwroot/c.sjds.net/config/trace.php ( 0.34 KB )
  42. /www/wwwroot/c.sjds.net/config/view.php ( 0.82 KB )
  43. /www/wwwroot/c.sjds.net/app/event.php ( 0.25 KB )
  44. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Event.php ( 7.67 KB )
  45. /www/wwwroot/c.sjds.net/app/service.php ( 0.13 KB )
  46. /www/wwwroot/c.sjds.net/app/AppService.php ( 0.26 KB )
  47. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Service.php ( 1.64 KB )
  48. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Lang.php ( 7.35 KB )
  49. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/lang/zh-cn.php ( 13.70 KB )
  50. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/initializer/Error.php ( 3.31 KB )
  51. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/initializer/RegisterService.php ( 1.33 KB )
  52. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/services.php ( 0.14 KB )
  53. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/service/PaginatorService.php ( 1.52 KB )
  54. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/service/ValidateService.php ( 0.99 KB )
  55. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/service/ModelService.php ( 2.04 KB )
  56. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-trace/src/Service.php ( 0.77 KB )
  57. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Middleware.php ( 6.72 KB )
  58. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/initializer/BootService.php ( 0.77 KB )
  59. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/Paginator.php ( 11.86 KB )
  60. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-validate/src/Validate.php ( 63.20 KB )
  61. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/Model.php ( 23.55 KB )
  62. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/model/concern/Attribute.php ( 21.05 KB )
  63. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/model/concern/AutoWriteData.php ( 4.21 KB )
  64. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/model/concern/Conversion.php ( 6.44 KB )
  65. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/model/concern/DbConnect.php ( 5.16 KB )
  66. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/model/concern/ModelEvent.php ( 2.33 KB )
  67. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/model/concern/RelationShip.php ( 28.29 KB )
  68. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-helper/src/contract/Arrayable.php ( 0.09 KB )
  69. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-helper/src/contract/Jsonable.php ( 0.13 KB )
  70. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/model/contract/Modelable.php ( 0.09 KB )
  71. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Db.php ( 2.88 KB )
  72. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/DbManager.php ( 8.52 KB )
  73. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Log.php ( 6.28 KB )
  74. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Manager.php ( 3.92 KB )
  75. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/psr/log/src/LoggerTrait.php ( 2.69 KB )
  76. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/psr/log/src/LoggerInterface.php ( 2.71 KB )
  77. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Cache.php ( 4.92 KB )
  78. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/psr/simple-cache/src/CacheInterface.php ( 4.71 KB )
  79. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-helper/src/helper/Arr.php ( 16.63 KB )
  80. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/cache/driver/File.php ( 7.84 KB )
  81. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/cache/Driver.php ( 9.03 KB )
  82. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/contract/CacheHandlerInterface.php ( 1.99 KB )
  83. /www/wwwroot/c.sjds.net/app/Request.php ( 0.09 KB )
  84. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Request.php ( 55.78 KB )
  85. /www/wwwroot/c.sjds.net/app/middleware.php ( 0.25 KB )
  86. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Pipeline.php ( 2.61 KB )
  87. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-trace/src/TraceDebug.php ( 3.40 KB )
  88. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/middleware/SessionInit.php ( 1.94 KB )
  89. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Session.php ( 1.80 KB )
  90. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/session/driver/File.php ( 6.27 KB )
  91. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/contract/SessionHandlerInterface.php ( 0.87 KB )
  92. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/session/Store.php ( 7.12 KB )
  93. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Route.php ( 23.73 KB )
  94. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/route/RuleName.php ( 5.75 KB )
  95. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/route/Domain.php ( 2.53 KB )
  96. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/route/RuleGroup.php ( 22.43 KB )
  97. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/route/Rule.php ( 26.95 KB )
  98. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/route/RuleItem.php ( 9.78 KB )
  99. /www/wwwroot/c.sjds.net/route/app.php ( 1.72 KB )
  100. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/facade/Route.php ( 4.70 KB )
  101. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/route/dispatch/Controller.php ( 4.74 KB )
  102. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/route/Dispatch.php ( 10.44 KB )
  103. /www/wwwroot/c.sjds.net/app/controller/Index.php ( 4.81 KB )
  104. /www/wwwroot/c.sjds.net/app/BaseController.php ( 2.05 KB )
  105. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/facade/Db.php ( 0.93 KB )
  106. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/connector/Mysql.php ( 5.44 KB )
  107. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/PDOConnection.php ( 52.47 KB )
  108. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/Connection.php ( 8.39 KB )
  109. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/ConnectionInterface.php ( 4.57 KB )
  110. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/builder/Mysql.php ( 16.58 KB )
  111. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/Builder.php ( 24.06 KB )
  112. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/BaseBuilder.php ( 27.50 KB )
  113. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/Query.php ( 15.71 KB )
  114. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/BaseQuery.php ( 45.13 KB )
  115. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/TimeFieldQuery.php ( 7.43 KB )
  116. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/AggregateQuery.php ( 3.26 KB )
  117. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/ModelRelationQuery.php ( 20.07 KB )
  118. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/ParamsBind.php ( 3.66 KB )
  119. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/ResultOperation.php ( 7.01 KB )
  120. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/WhereQuery.php ( 19.37 KB )
  121. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/JoinAndViewQuery.php ( 7.11 KB )
  122. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/TableFieldInfo.php ( 2.63 KB )
  123. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-orm/src/db/concern/Transaction.php ( 2.77 KB )
  124. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/log/driver/File.php ( 5.96 KB )
  125. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/contract/LogHandlerInterface.php ( 0.86 KB )
  126. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/log/Channel.php ( 3.89 KB )
  127. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/event/LogRecord.php ( 1.02 KB )
  128. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-helper/src/Collection.php ( 16.47 KB )
  129. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/facade/View.php ( 1.70 KB )
  130. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/View.php ( 4.39 KB )
  131. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Response.php ( 8.81 KB )
  132. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/response/View.php ( 3.29 KB )
  133. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/Cookie.php ( 6.06 KB )
  134. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-view/src/Think.php ( 8.38 KB )
  135. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/framework/src/think/contract/TemplateHandlerInterface.php ( 1.60 KB )
  136. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-template/src/Template.php ( 46.61 KB )
  137. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-template/src/template/driver/File.php ( 2.41 KB )
  138. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-template/src/template/contract/DriverInterface.php ( 0.86 KB )
  139. /www/wwwroot/c.sjds.net/runtime/temp/52e0794259aeabc01163982c3f0015ae.php ( 8.05 KB )
  140. /www/wwwroot/c.sjds.net/vendor/topthink/think-trace/src/Html.php ( 4.42 KB )
  1. CONNECT:[ UseTime:0.000694s ] mysql:host=172.18.0.4;port=3306;dbname=c_sjds;charset=utf8mb4
  2. SHOW FULL COLUMNS FROM `fenlei` [ RunTime:0.000805s ]
  3. SELECT * FROM `fenlei` WHERE `fid` = 0 [ RunTime:0.000438s ]
  4. SELECT * FROM `fenlei` WHERE `fid` = 63 [ RunTime:0.000340s ]
  5. SHOW FULL COLUMNS FROM `set` [ RunTime:0.000516s ]
  6. SELECT * FROM `set` [ RunTime:0.000263s ]
  7. SHOW FULL COLUMNS FROM `article` [ RunTime:0.000630s ]
  8. SELECT * FROM `article` WHERE `id` = 494189 LIMIT 1 [ RunTime:0.000354s ]
  9. UPDATE `article` SET `lasttime` = 1795391577 WHERE `id` = 494189 [ RunTime:0.001502s ]
  10. SELECT * FROM `fenlei` WHERE `id` = 66 LIMIT 1 [ RunTime:0.000306s ]
  11. SELECT * FROM `article` WHERE `id` < 494189 ORDER BY `id` DESC LIMIT 1 [ RunTime:0.000504s ]
  12. SELECT * FROM `article` WHERE `id` > 494189 ORDER BY `id` ASC LIMIT 1 [ RunTime:0.000343s ]
  13. SELECT * FROM `article` WHERE `id` < 494189 ORDER BY `id` DESC LIMIT 10 [ RunTime:0.000569s ]
  14. SELECT * FROM `article` WHERE `id` < 494189 ORDER BY `id` DESC LIMIT 10,10 [ RunTime:0.000758s ]
  15. SELECT * FROM `article` WHERE `id` < 494189 ORDER BY `id` DESC LIMIT 20,10 [ RunTime:0.000545s ]
0.131452s